Vərəsəlik Hüququ Nədir?
Vərəsəlik — vəfat etmiş şəxsin (miras qoyanın) əmlakının, hüquqlarının və borclarının qanun və ya vəsiyyət əsasında başqa şəxslərə keçməsi prosesidir. Azərbaycan Mülki Məcəlləsi bu prosesi iki əsas üzrə tənzimləyir:
- Qanun üzrə vərəsəlik — vəsiyyət olmadıqda və ya vəsiyyət qismən etibarsız sayıldıqda tətbiq olunur
- Vəsiyyət üzrə vərəsəlik — miras qoyan vəsiyyətnamə tərtib etmişsə
Kim Vərəsədir? Növbəlilik Qaydası
Qanun üzrə vərəsəlik zamanı vərəsələr növbə sistemi ilə çağırılır. Birinci növbədəki vərəsələr varsa, sonrakı növbə çağırılmır.
| Növbə | Vərəsələr |
|---|---|
| I növbə | Uşaqlar, ər/arvad, valideynlər |
| II növbə | Qardaş və bacılar, babalar, nənələr |
| III növbə | Əmilər, xalalar, dayılar, bibirlər |
| Sonrakı növbələr | Uzaq qohumlar |
Vərəsəlik İddiası Nə Vaxt Qaldırıla Bilər?
Aşağıdakı hallarda vərəsəlik iddiası qaldırmaq mümkündür:
- Digər vərəsələr sizin payınızı tanımır və ya bölgüdən kənar saxlayırlar
- Vəsiyyətin etibarsızlığını sübut etmək istəyirsiniz (məcburlıq, aldatma, əhli-əql olmaması)
- Vərəsəlik şəhadətnaməsi verilmişdir, lakin payınız düzgün hesablanmamışdır
- Miras əmlakı qeydiyyatdan keçirilmədən satılmışdır
- Notariat vərəsəlik şəhadətnaməsi verməkdən imtina etmişdir
Vərəsəlik Qəbulu Üçün Müddət
Azərbaycan qanunvericiliyinə görə vərəsəlik miras qoyanın vəfatı günündən etibarən 6 ay ərzində qəbul edilməlidir. Bu müddət ərzində notariusa müraciət edilməli və ya faktiki olaraq miras qəbul edilməlidir (yəni əmlakı idarə etməyə başlamaq, xərclərini ödəmək).
Vərəsəlik İddiası Üçün Hansı Sənədlər Lazımdır?
Vərəsəlik iddiasında sənəd paketi işin xarakterindən asılıdır. Ümumiyyətlə aşağıdakılar tələb olunur:
- Miras qoyanın ölüm şəhadətnaməsi
- Qohumluğu sübut edən sənədlər (doğum şəhadətnaməsi, nikah şəhadətnaməsi)
- Miras əmlakına aid sənədlər (mülkiyyət sənədləri, texniki pasport)
- Vəsiyyət varsa — notarial qaydada təsdiq edilmiş vəsiyyətnamə
- Digər vərəsələrə aid məlumatlar
Sənədlərin tam siyahısı hər işdə fərqli ola bilər. İlkin məsləhətdə konkret vəziyyətinizə uyğun tam siyahını izah edirik.
Miras Payınız Verilmir?
Vərəsəlik işinizi birlikdə nəzərdən keçirək — pulsuz ilkin məsləhətdə hüquqlarınızı izah edək.
WhatsApp-da Pulsuz YazınTez-tez Verilən Suallar
Vəsiyyət olsa belə payımı tələb edə bilərəmmi?
Bəli. Qanun müəyyən vərəsələrə — yetkinlik yaşına çatmamış uşaqlara, əlil valideynlərə, əlil ər/arvada — məcburi pay tanıyır. Bu pay vəsiyyət olmasa idi qazanacaqları payın ən azı yarısıdır. Vəsiyyət bu payı aradan qaldıra bilməz.
Vəsiyyəti etibarsız saydırmaq mümkündürmü?
Bəli, müəyyən hallarda. Vəsiyyət tərtib edilərkən miras qoyan əhli-əql olmayıbsa, vəsiyyət məcburlıq, aldatma və ya hədə altında imzalanıbsa, notarial qaydaya riayət edilməyibsə — vəsiyyətin etibarsız elan edilməsi üçün iddia qaldırıla bilər.
Digər vərəsələr razılıq vermirsə nə etməli?
Razılıq tələb olunmur. Vərəsəlik hüququ qanundan doğan hüquqdur. Digər vərəsələrin razılığı olmadan da məhkəmə yolu ilə payınızı tələb etmək mümkündür. Bunun üçün iddia ərizəsi məhkəməyə verilir.